راز بزرگ بودن گوش های فیل چیست؟
به گزارش اسمارت کاور، ما انسان ها با دفع گرما بوسیله سطح پوست اعضای بلند و باریک بدنمان، مثل دست ها و پاها، خویش را خنک می نماییم. ولی فیل ها با بدن های حجیم و پاهای ضخیم، سطح پوست نسبتاً کمی برای دفع تمام آن گرمای انباشته شده دارند.
غزال زیاری: یکی از شخصیت های فراموش نشدنی کارتون های والت دیزنی، "دامبو" است. فیل کوچکی که از یک ساختمان درحال سوختن بیرون می پرد، گوش های بزرگش را باز کرده و پرواز می کند.
گرچه فیل های واقعی نمی توانند پرواز کنند، اما مثل دامبو گوش های واقعا بزرگی دارند؛ بطورمثال گوش فیل آفریقایی بزرگ ترین گوش در بین تمام حیوانات است و تا ۲ متر طول و ۱.۵ متر عرض دارد و ۲۰ درصد از کل سطح بدن آنها را تشکیل می دهد؛ اما تا حالا این سؤال برایتان مطرح شده که چرا گوش فیل ها این قدر بزرگ است؟
طبیعتاً این مساله هیچ ربطی به پرواز ندارد. اگر بخواهیم مختصر و مفید به این پرسش پاسخ بدهیم، اینست که گوش های فیل نقشی حیاتی در خنک شدن و برقراری ارتباط آنها ایفا می کنند.
چرا خنک ماندن برای فیل ها این قدر سخت است؟
یل ها بزرگ ترین حیوانات خشکی زای جهان هستند و وزن آنها به حدود ۵۴۰۰ کیلوگرم می رسد؛ یعنی سنگین تر از وزن یک آمبولانس. جثه بزرگ فیل ها، مزایای مختلفی برایشان دارد، از دور ماندن از دست شکارچیان گرفته تا دسترسی به پوشش گیاهی بلند؛ اما همین جثه بزرگ، کار خنک ماندن را برایشان مشکل تر می کند. چون که بدن فیل ها حتی وقتی ساکن ایستاده اند هم مقدار زیادی گرمای داخلی تولید می کند.
زیستگاه آنها شرایط را برایشان مشکل تر هم می کند. چون که معمولا فیل ها در اقلیم های گرم زندگی می کنند و در چنین زیستگاه هایی خطر گرمای بیش ازحد، خیلی بالاست.
ما انسان ها با دفع گرما از راه سطح پوست اعضاء بلند و باریک بدنمان، مثل دست ها و پاها، خودرا خنک می نماییم. ولی فیل ها با بدن های حجیم و پاهای ضخیم، سطح پوست نسبتاً کمی برای دفع تمام آن گرمای انباشته شده دارند.
به علاوه فیل ها برعکس انسان ها، عرق نمی کنند. آنها چند غده عرق دارند که بیشتر بین انگشتان پاهایشان قرار گرفته و مقادیر کمی رطوبت آزاد می کند و این کار، فقط کمی خنکشان می کند. درعین حال آنها نمی توانند مثل سگ ها له له بزنند. به همین خاطر هم بدنشان برای روشهای دیگری در امتداد خنک ماندن تکامل یافته است.
گوش هایی در حکم بادبزن
نجلا استوگر هوروات، استاد علوم محافظت از باغ وحش دانشگاه وین دراین باره توضیح داد: «گوش های فیل برای دفع گرما به روشی استثنایی کارآمد هستند.» در سطح وسیع گوش های فیل هزاران رگ خونی خیلی ریز جریان دارند.
وقتی فیل خون را به گوش هایش پمپاژ می کند، خون در امتداد آن هزاران رگ حرکت کرده و با دمای بیرون خنک می شود. در ادامه این خون باردیگر در بدن فیل به گردش در می آید و به حیوان کمک می نماید دمای بدنش را به دمای طبیعی بدن بازگرداند.
از سوی دیگر تکان دادن گوش ها به فیل در امتداد دفع گرما کمک می نماید. وقتی فیل ها گوش های خودرا تکان می دهند، جریان هوا را روی رگ های خونی افزایش داده و خون را بیشتر خنک می کنند.
محققان با بهره گیری از یک مدل کامپیوتری نشان داده اند که فیل ها بیشتر حرارت بدنشان را از راه گوش هایشان از دست می دهند. استوگر هوروات دراین باره توضیح داد: «گوش های فیل به عنوان رادیاتورهای قابل تنظیم عمل می کنند. فیل ها بسته به دما، فعالیت یا زمان روز، کم و بیشتر از آنها استفاده می نمایند.»
نکته جالب توجه اینجاست که این استراتژی خنک کننده حتی بر تکامل فیل ها هم اثرگذار بوده. فیل آفریقایی ازآنجایی که در معرض مناظر باز و گرم تری است، بزرگ ترین گوش ها را در بین تمام گونه ها دارد و گوش های فیل های آسیایی که در جنگل های سایه دار زندگی می کنند، نسبتاً کوچک تر است.
اما با گرم شدن زمین به علت تغییرات اقلیمی، فیل ها و گوش های بزرگشان امکان دارد با چالش های جدیدی روبرو شوند. جورج ویتمایر، استاد بیولوژی ماهی، حیات وحش و حفاظت در دانشگاه ایالتی کلرادو دراین باره اظهار داشت: «گوش های فیل ها مکانیسم سازگاری واقعا مهمی هستند؛ اما با گرم شدن زمین، فیل ها هم با شرایط جدید و متفاوتی روبرو خواهند شد.»
ارتباط گیری با گوش ها
یل ها درعین حال از گوش هایشان برای صحبت با یکدیگر استفاده می نمایند. مایکل آ. پاردو، دانشمند ارشد سازمان غیرانتفاعی Elephant Voices دراین باره اظهار داشت: «فیل ها گوش هایشان را در وضعیت های مختلفی نگه می دارند تا وضعیت عاطفی یا قصد رفتاری شان را اعلام کنند.» آنها معمولا هنگام مواجهه با تهدید، گوش هایشان را با زاویه ۹۰ درجه نسبت به بدنشان باز می کنند تا حتی بزرگ تر به نظر برسند. این کار معمولا به عنوان هشداری برای دیگران است تا عقب نشینی کنند.
از سوی دیگر و در موقعیت های اجتماعی، حرکت گوش فیل می تواند نشان دهنده شادی، آشفتگی، تسلط و هماهنگی رفتار گروهی باشد. پاردو در این رابطه اظهار داشت: «وقتی فیل ها بشدت ازنظر عاطفی برانگیخته می شوند، بطورمثال هنگام احوالپرسی با اعضاء خانواده بعد از یک دوره جدایی، اغلب گوش هایشان را به سرعت تکان می دهند. این شیوه آنها برای گفتن این جمله است که: "هی، دلم برایت تنگ شده بود! کجا بودی؟"»
فیل ها شنوندگانی فوق العاده
وش های فیل درعین حال به آنها کمک می نماید تا طیف وسیعی از صداها، بخصوص در محدوده فرکانس پایین را بشنوند. گرچه فیل ها صداهای زیادی تولید می کنند که انسان ها قادر به شنیدنشان هستند، اما بیشتر ارتباطات آنها در فرکانس هایی است که آن قدر پایین هستند که ما نمی توانیم بشنویم.
این صداهای با فرکانس پایین دارای طول موج های بلندی هستند که درختان و پوشش گیاهی کمتر در آنها تداخل ایجاد می کنند. این موضوع موجب می شود تا صداها در جنگل های انبوه یا ساواناهای وسیع خیلی دورتر حرکت کرده و فیل ها را به شنوندگانی اثرگذار تبدیل میکند. برخی از فیل ها حتی می توانند صداها را از فاصله بیشتر از ۱۰ کیلومتری بشنوند.
گوش های فیل ها درعین حال به آنها کمک می نماید تا محل دقیق منبع صدا را با دقت بیشتری پیدا کنند. ویتمایر در این زمینه توضیح داد: «گوش های بزرگ فیل به هدایت امواج صوتی به پرده گوششان کمک می نماید. وقتی آنها درحال گوش دادن هستند، می ایستند و گوش هایشان باز است. این کار به آنها کمک می نماید تا تهدیدها را شناسایی کرده و شانس بقای خودرا بالا ببرند.»
گرچه گوش های بزرگ فیل ها مثل دامبو، قدرت پرواز به آنها نمی دهند، اما به آنها کمک می کنند تا در فواصل زیاد با هم ارتباط برقرار کنند، در گرمای ساوانا خنک شوند، از خود دفاع کنند و حتی نشان دهند که چقدر دلتنگ یکدیگر شده اند.
منبع: popsci
مطلب اسمارت کاور را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب