از فاجعه Note ۷ تا انفجار Galaxy S۲۶، سامسونگ باردیگر با بحران باتری مواجه شده است؟
اسمارت کاور: آتش گرفتن یک گوشی منتسب به Galaxy S۲۶ در جیب کاربری در هند، خاطره تلخ Galaxy Note ۷ را زنده کرده است؛ اما آیا سامسونگ باردیگر با یک مشکل ساختاری در باتری های گوشی هایش روبه رو شده یا با یک حادثه منفرد مواجه هستیم؟ بررسی سوابق نشان میدهد پاسخ درحال حاضر روشن نیست.
تینا مزدکی_آتش گرفتن یا انفجار گوشی هوشمند، حتی اگر فقط برای یک دستگاه روی داده باشد، از آن دسته اتفاق هایی است که نمی توان بسادگی از کنار آن عبور کرد. باتری های لیتیوم-یون امروزی در صورت طراحی و استفاده صحیح، فناوری نسبتاً ایمنی هستند؛ اما صدمه فیزیکی، نقص تولید، اتصال کوتاه داخلی، شارژ نامناسب یا افزایش کنترل نشده دما می تواند آنها را وارد فرایندی به نام فرار حرارتی (Thermal Runaway) کند؛ وضعیتی که در آن افزایش دما سبب واکنش های زنجیره ای در سلول باتری و در نهایت حریق یا انفجار می شود.
نام سامسونگ در این مورد البته بالاتر از هر شرکت دیگری با یک حادثه تاریخی گره خورده است؛ یعنی همان حریق Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶. آن بحران به یکی از بزرگ ترین فراخوان های تاریخ صنعت گوشی هوشمند تبدیل شد و در نهایت سامسونگ بعد از چند ماه پژوهش اعلام نمود که منشا اصلی حریق ها، باتری بوده است.
حالا، در مرداد ۱۴۰۵، انتشار تصاویر یک گوشی منتسب به Galaxy S۲۶ که گفته می شود در جیب صاحبش در هند منفجر شده و سبب سوختگی شدید او شده است، بار دیگر توجه ها را به ایمنی باتری های سامسونگ جلب کرده است. در عین حال، شواهد موجود هنوز برای نتیجه گیری درباره ی وجود یک نقص سیستماتیک در Galaxy S۲۶ کافی نیست.
دقیقاً چه اتفاقی افتاد؟ طبق گزارش های انتشار یافته در رسانه های فناوری، مردی در منطقه Greater Noida هند مدعی شده است که گوشی سامسونگش هنگام قرار داشتن در جیب به شدت داغ شده، سپس دود کرده و در نهایت منفجر شده است. گزارش ها می گویند این حادثه سبب سوختگی شدید دست ها و قسمت پایینی بدن او شده و او برای درمان به بیمارستان منتقل شده است.
در گزارشات اولیه، دستگاه به عنوان Galaxy S۲۶ معرفی شده است؛ در عین حال، در شرایط فعلی هنوز جزییات فنی دستگاه، سابقه تعمیر یا تعویض باتری، شرایط دقیق استفاده و علت قطعی حادثه بطور مستقل تأیید نشده است. این نکته اهمیت زیادی دارد، چونکه صرف مشاهده سوختگی یک گوشی نمی تواند ثابت کند که باتری آن دستگاه از ابتدا دارای نقص تولید بوده است.
باتری لیتیوم-یون امکان دارد به علل مختلفی وارد فرار حرارتی شود؛ همچون صدمه فیزیکی به سلول، سوراخ شدن جداکننده داخلی، گرمای شدید، اتصال کوتاه داخلی یا خارجی و برخی نقص های تولید. بدین سبب تا وقتی که خود دستگاه بررسی نشود، نسبت دادن حادثه به «باتری معیوب» صرفا یک فرضیه است.
در بررسی منابع رسمی سامسونگ، همچون بخش اخبار مربوط به سری Galaxy S۲۶، اطلاعیه ای که این حادثه در هند را تأیید یا علت آنرا مشخص نماید، مشاهده نشد. صفحه رسمی سامسونگ درباره ی Galaxy S۲۶ هم این خانواده را از نظر مدیریت حرارتی معرفی می کند، اما درباره ی حادثه اخیر توضیحی عرضه نکرده است. درنتیجه، نمی توان اکنون علت حادثه را نقص باتری اعلام نمود.
Galaxy Note ۷؛ بزرگ ترین بحران باتری سامسونگ باید بین «گزارش های موردی» و «نقص فراگیر و تأییدشده محصول» تفاوت قائل شد. مهم ترین و تنها نمونه ای که به یک بحران گسترده و رسمی در مقیاس جهانی تبدیل شد، Galaxy Note ۷ بود. در سالهای اخیر هم گزارش هایی درباره ی آتش گرفتن یا متورم شدن باتری برخی مدلهای Galaxy پخش شده، اما هیچ کدام از نظر ابعاد و شواهد به بحران Note ۷ نزدیک نبوده اند.
Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶ وارد بازار شد و خیلی زود گزارش هایی از داغ شدن بیش از اندازه، آتش گرفتن و انفجار دستگاه ها منتشر گردید. سامسونگ در دوم سپتامبر ۲۰۱۶ اعلام نمود که بعد از بررسی موارد گزارش شده، مشکل سلول باتری را شناسایی کرده است. این شرکت در آن زمان اعلام نمود که تا اول سپتامبر، ۳۵ مورد در سرتاسر جهان گزارش شده بود و به این علت فروش دستگاه را متوقف و طرح تعویض گوشیها را شروع کرد.
اما مشکل بسیار بزرگ تر از آن چیزی بود که در ابتدا تصور می شد. کمیسیون ایمنی محصولات مصرفی آمریکا، CPSC، در سپتامبر ۲۰۱۶ به مصرف کنندگان گوشزد نمود که باتری لیتیوم-یون برخی Note ۷ها می تواند بیش از اندازه داغ شود و آتش بگیرد؛ حوادثی که هم هنگام شارژ و هم در زمان استفاده عادی روی داده بودند.
سامسونگ ابتدا دستگاه های اولیه را فراخوانی کرد و نسخه های جایگزین را با باتری تأمین شده از شرکت دیگری عرضه کرد؛ اما بعداً گزارش آتش گرفتن برخی نمونه های جایگزین هم منتشر گردید. در نهایت CPSC در اکتبر ۲۰۱۶ فراخوان را گسترش داد و اعلام نمود حدود ۱.۹ میلیون دستگاه Galaxy Note ۷ در آمریکا مشمول فراخوان هستند؛ این عدد شامل یک میلیون دستگاهی بود که در فراخوان نخست جمع آوری شده بودند.
علت انفجار Note ۷ چه بود؟ این قسمت یکی از مهم ترین تفاوت های Note ۷ با حادثه جدید Galaxy S۲۶ است؛ چون در مورد Note ۷، تحقیقات رسمی علت را مشخص کردند. سامسونگ بعد از چند ماه پژوهش اعلام نمود که باتری عامل حوادث Note ۷ بوده است. این شرکت علاوه بر تحقیقات داخلی، به همراه سه سازمان مستقل صنعتی، دستگاه ها و باتری ها را بررسی کرد و نتیجه گرفت که مشکل از باتری بوده است.
مشکل فقط یک «باتری بد» نبود. بررسی ها نشان دادند باتری های دو تأمین کننده مختلف، هر کدام با مشکلات متفاوتی مواجه بودند. در باتری های گروه نخست، طراحی و ابعاد سلول سبب ایجاد فشار و اتصال کوتاه داخلی در شرایط خاص می شد. در باتری های جایگزین هم مشکلات ساخت و تولید جداگانه ای وجود داشت. نتیجه هر دو مسیر، یکسان بود؛ اتصال کوتاه داخلی، افزایش شدید دما و فرار حرارتی و در نهایت حریق.
سامسونگ پس از این بحران مجموعه ای از تغییرات را در فرایندهای ایمنی باتری اعمال کرد و برنامه های جدید آزمایش باتری را معرفی نمود.
آیا مدلهای دیگری از سامسونگ هم آتش گرفته اند؟ گزارشات موردی درباره ی مدلهای مختلف Galaxy طی سالهای گذشته وجود داشته است؛ اما نباید این گزارش ها را با Note ۷ یکی بدانیم. بطور مثال، در سالهای اخیر مواردی از تورم باتری در خانواده Galaxy S۲۱ و S۲۲ گزارش شده است. در بعضی موارد، تورم آن قدر شدید بوده که قاب پشتی دستگاه از بدنه جدا شده است. در عین حال، این گزارش ها عمدتا موارد موردی و تجربیات کاربران یا مراکز تعمیر بوده اند و به یک فراخوان جهانی برای کل این مدلها منجر نشده اند.
همین طور گزارش هایی درباره ی داغ شدن یا آتش گرفتن برخی دستگاه های جدیدتر سامسونگ انتشار یافته است. بنابراین، اگر بخواهیم با معیار دقیق صحبت نماییم، Galaxy Note ۷ تنها موردی است که نقص باتری آن به شکل رسمی و در مقیاس جهانی شناسایی و منتج به فراخوان گسترده شد.
Galaxy S۲۵+؛ سامسونگ همین سال جاری هم با یک پرونده جدی مواجه گردید حادثه جدید S۲۶ را نمی توان بدون اشاره به اتفاق دیگری که تنها چند ماه قبل برای Galaxy S۲۵+ رخ داد بررسی کرد. در نوامبر ۲۰۲۵، یک دستگاه Galaxy S۲۵+ که تنها حدود دو ماه از خرید آن گذشته بود، هنگام شارژ در خانه ای در ایالت ایندیانا آمریکا آتش گرفت. بر اساس گزارش آتش نشانی، حادثه یک Thermal Runaway بوده و آتش از داخل خود گوشی شروع شده است.
نکته مهم تر این که مالک دستگاه اعلام نموده بود گوشی با شارژر و کابل رسمی سامسونگ درحال شارژ بوده است. این حادثه در ژانویه ۲۰۲۶ به رسانه ها راه پیدا کرد و سامسونگ هم درباره ی آن اظهارنظر کرد. اما موضع سامسونگ با نتیجه آتش نشانی تفاوت داشت.
سامسونگ در ابتدا گفت تحقیقاتش نتوانسته علت ریشه ای حادثه را مشخص کند؛ سپس در نسخه اصلاح شده اظهارنظر خود، «نیروی خارجی» (External Force) را عامل حادثه دانست، در صورتیکه هم زمان تاکید کرد شواهد کافی برای تعیین دقیق مسئول حادثه وجود ندارد.
در نهایت سامسونگ با خانواده وارد مذاکره شد و هزینه گوشی، هزینه های پزشکی و خسارت های مربوط به پاک سازی و تعمیر را پوشش داد و مبلغی هم بابت صدمه و رنج پیشنهاد کرد. این مورد مهمست چونکه سامسونگ مسئولیت مالی این پرونده را پذیرفت، اما علت را نقص تولید عمومی در S۲۵+ اعلام نکرد.
یک S۲۵+ دیگر هم در کره جنوبی آتش گرفت ماجرا به همان یک دستگاه ختم نشد. در اکتبر ۲۰۲۵، کاربری در کره جنوبی گزارش کرد که Galaxy S۲۵+ او در صورتیکه اصلاً به شارژر متصل نبود، ناگهان بیش از اندازه داغ شد، صدای بلندی ایجاد کرد و سپس آتش گرفت.
مالک دستگاه آنرا به مرکز خدمات سامسونگ تحویل داد و شرکت آغاز به بررسی آن کرد. گزارشات انتشار یافته در آن زمان می گفتند سامسونگ هنوز علت مشخصی برای حادثه اعلام نکرده بود.
این حادثه از این جهت اهمیت دارد که نشان داده است آتش گرفتن یک گوشی الزاماً به مفهوم مشکل در شارژر یا کابل نیست؛ باتری می تواند حتی زمانیکه گوشی به برق متصل نیست هم در شرایط خاص وارد فرار حرارتی شود.
پس آیا Galaxy S۲۶ هم مشکل باتری دارد؟ فعلا هیچ مدرک کافی برای چنین نتیجه ای وجود ندارد. آن چه در اختیار داریم یک حادثه جدی و نگران کننده است که در آن دستگاهی منتسب به Galaxy S۲۶ در هند آتش گرفته و سبب صدمه شدید به کاربر شده است. اما هنوز نمی دانیم که آیا دستگاه واقعا Galaxy S۲۶ بوده است یا خیر، آیا باتری اصلی و دست نخورده بوده است، قبلاً تعمیر شده است، دستگاه ضربه خورده است یا مورد حرارت قرار گرفته است و یا حتی باتری صدمه فیزیکی دیده است؛ بدین سبب این موارد باید توسط مرکز خدمات سامسونگ یا یک لابراتوار مستقل بررسی شود.
نکته مهم دیگر اینست که سامسونگ هنگام معرفی Galaxy S۲۶ روی مدیریت حرارتی دستگاه تاکید کرده بود. این شرکت S۲۶ را محصولی معرفی کرده که برای مدیریت مصرف انرژی و حرارت طراحی شده است. بنابراین، اگر تحقیقات رسمی نشان دهد مشکل از خود باتری یا طراحی حرارتی بوده، موضوع اهمیت بسیار بیشتری پیدا خواهد نمود.
سامسونگ این دفعه چرا بیانیه نداده است؟ مقایسه این حادثه با Note ۷ کمی گمراه کننده است. در سال ۲۰۱۶ سامسونگ با ده ها گزارش مشابه در فاصله کوتاه رو به رو شد. شرکت در همان روزهای ابتدایی اعلام نمود ۳۵ مورد گزارش شده و سپس فراخوان گسترده ای را شروع کرد.
در مورد S۲۶، تا به این لحظه با یک گزارش تازه رو به رو هستیم. بدین سبب طبیعی است که سامسونگ قبل از مشخص شدن نتیجه بررسی فنی، علت حادثه را تأیید نکند. از طرف دیگر، بررسی منابع رسمی سامسونگ تا ۱۶ اوت ۲۰۲۶ نشان نمی دهد که این شرکت برای حادثه اخیر S۲۶ بیانیه عمومی درباره ی علت یا فراخوان صادر کرده باشد. صفحه رسمی S۲۶ بازهم محصول را معرفی می کند و در بخش اخبار رسمی سامسونگ هم اطلاعیه ای درباره ی این حادثه مشاهده نمی شود.
اما سامسونگ تنها شرکتی نیست که با آتش گرفتن باتری گوشی روبه رو شده است مشکل آتش گرفتن باتری های لیتیوم-یون محدود به سامسونگ نیست. براستی، ساختار شیمیایی این باتری ها بگونه ای است که اگر جداکننده داخلی صدمه ببیند یا سلول بیش از اندازه گرم شود، واکنش زنجیره ای موسوم به فرار حرارتی می تواند رخ دهد. نمونه های جدی در محصولات شرکتهای دیگر هم وجود داشته است.
یکی از نزدیک ترین نمونه های سالهای اخیر، Google Pixel ۶a است. در سال ۲۰۲۵ چندین گزارش از داغ شدن شدید و آتش گرفتن Pixel ۶a منتشر گردید. Android Authority در مقطعی حداقل چهار مورد جداگانه از آتش گرفتن این مدل را شناسایی کرده بود؛ اولین مورد به دسامبر ۲۰۲۴ بازمی گشت.
این مساله آن قدر جدی شد که گوگل برنامه ای تحت عنوان Battery Performance Program راه اندازی نمود. طبق توضیح رسمی گوگل، برخی Pixel ۶aها به یک بروزرسانی الزامی نیاز داشتند تا خطر داغ شدن بیش از اندازه باتری کاهش پیدا کند. این بروزرسانی بعد از رسیدن باتری به ۴۰۰ چرخه شارژ، ظرفیت و عملکرد شارژ را محدود می کرد.
هشدارهای ایمنی دولت بریتانیا هم Pixel ۶a را به علت احتمال داغ شدن باتری و خطر حریق در لیست محصولات دارای خطر قرار دادند. حتی بعد از انتشار این برنامه هم حداقل یک مورد دیگر از آتش گرفتن Pixel ۶a گزارش شد؛ در این حادثه دستگاه هنگام شارژ آتش گرفت، در صورتیکه مالک می گفت بروزرسانی ایمنی را هم دریافت کرده بود. بدین سبب Pixel ۶a نمونه خوبی است که نشان داده است وقتی تعداد گزارش ها از حد یک حادثه منفرد عبور کند، شرکت سازنده امکان دارد بجای بررسی موردی، اقدام سراسری برای کاهش ریسک انجام دهد.
Pixel ۶a نخستین تجربه گوگل در این مورد نبود. برای Pixel ۴a هم برنامه ای برای کاهش خطر ناشی از باتری اجرا شد. گزارش رسمی Product Safety مربوط به بریتانیا می گوید باتری برخی Pixel ۴aها ممکن بود هنگام استفاده عادی بیش از اندازه گرم شود و خطر حریق بوجود آورد. گوگل برای کاهش این خطر یک بروزرسانی نرم افزاری ارائه نمود. در اینجا هم مشکل الزاماً به مفهوم آتش گرفتن همه دستگاه ها نبود؛ بلکه وجود احتمال افزایش بیش از اندازه دما سبب شد شرکت اقدامات پیشگیرانه انجام دهد.
OnePlus Nord ۲ هم در سال ۲۰۲۱ در چند گزارش رسانه ای با ادعاهای انفجار یا آتش گرفتن باتری روبرو شد. یکی از مواردی که در شبکه های اجتماعی انتشار یافته بود، بعد از بررسی OnePlus جعلی اعلام گردید. شرکت درباره ی همان مورد بیانیه منتشر نمود و گفت تحقیقاتش نشان داده حادثه ادعایی واقعی نبوده است.
بدین سبب نمی توان تمام گزارشات Nord ۲ را به عنوان موارد تأییدشده آتش گرفتن باتری در آمار وارد کرد. این مثال نشان داده است چرا در پرونده هایی مانند S۲۶، عکس یا ویدئو به تنهایی برای اثبات نقص تولیدی کافی نیست.
چرا باتری گوشیها آتش می گیرند؟ حدودا همه این حوادث در نهایت به یک مساله مشترک برمی گردند؛ یعنی از دست رفتن کنترل فرایندهای داخل سلول لیتیوم-یون. باتری گوشی از چند لایه بسیار فشرده تشکیل شده است. اگر به هر علت جداکننده ای که میان دو الکترود قرار دارد صدمه ببیند، امکان دارد اتصال کوتاه داخلی رخ دهد.
در این حالت دما بالا می رود و افزایش دما می تواند واکنش های شیمیایی دیگری را فعال کند. این واکنش ها گرمای بیشتری تولید می کنند و چرخه ای ایجاد می شود که به آن Thermal Runaway یا فرار حرارتی می گویند. اشتباه در ساخت سلول، آلودگی یا نقص در لایه های داخلی می تواند احتمال اتصال کوتاه را افزایش دهد. افتادن گوشی، ضربه یا خم شدن شدید می تواند به ساختار داخلی باتری صدمه بزند؛ حتی اگر ظاهر گوشی سالم به نظر برسد.
همچنین، دمای بالا می تواند فشار زیادی به باتری وارد کند و احتمال بروز مشکل را افزایش دهد. شارژر یا کابل ناسازگار و تجهیزات معیوب می توانند ریسک حرارتی را افزایش دهند؛ به این علت سامسونگ هم استفاده از شارژر و کابل تأییدشده را سفارش می کند. باتری های لیتیوم-یون با گذشت زمان و افزایش چرخه های شارژ تغییر می کنند و در شرایط خاص امکان دارد متورم شوند یا عملکرد حرارتی نامناسبی پیدا کنند.
چقدر احتمال آتش گرفتن گوشی وجود دارد احتمال آتش گرفتن گوشی هوشمند در مقایسه با تعداد کل گوشیهای فروخته شده، خیلی کم است. اما مشکل اینجاست که آمار جهانی دقیقی برای تعداد گوشیهای هوشمندی که به علت نقص باتری آتش گرفته اند وجود ندارد. خیلی از حوادث به شکل موردی گزارش می شوند و شرکت ها هم همه آنها را به عنوان فراخوان رسمی ثبت نمی کنند.
به این علت نمی توان مثلا گفت «درصد مشخصی از گوشیهای سامسونگ آتش می گیرند» مگر این که شرکت یا نهاد ایمنی رسمی چنین آماری را منتشر نموده باشد. آن چه می توان با اطمینان گفت اینست که Note ۷ یک استثنای تاریخی بود؛ چونکه تعداد گزارش ها به اندازه ای رسید که فراخوان رسمی گسترده در چند کشور اجرا شد. CPSC در آمریکا در مجموع حدود ۱.۹ میلیون دستگاه را در فراخوان پوشش داد.
در مقابل، درباره ی S۲۵+ و S۲۶ فعلا با تعداد بسیار محدودی از گزارش ها مواجهیم و هیچ مدرکی از یک نقص سیستماتیک در کل محصولات این مدلها وجود ندارد.
به اجمال، در نهایت CPSC در اکتبر ۲۰۱۶ فراخوان را گسترش داد و اظهار داشت حدود ۱.۹ میلیون دستگاه Galaxy Note ۷ در آمریکا مشمول فراخوان هستند؛ این عدد شامل یک میلیون دستگاهی بود که در فراخوان نخست جمع آوری شده بودند. در سال ۲۰۱۶ سامسونگ با ده ها گزارش مشابه در فاصله کوتاه مواجه شد. در مورد S۲۶، تا این لحظه با یک گزارش تازه مواجه هستیم.
منبع: smartcover.ir
مطلب اسمارت کاور را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب