گزارش اسمارت کاور؛
لبیک نهادهای علمی به پیام رهبر انقلاب برای خیزش علمی شتابان آماده ایم
اسمارت کاور: نهادهای علمی و فناوری کشور در جواب پیام رهبری، آمادگی خودرا برای تحقق خیزش علمی عمیق، توسعه علوم پایه و حل ابرچالش های ملی و... اعلام نمودند.
به گزارش اسمارت کاور به نقل از مهر، صدور پیام حکیمانه مقام معظم رهبری خطاب به نخبگان، فرزانگان و مدال آوران علمی و ورزشی در آبان ماه ۱۴۰۵، بار دیگر قطب نمای حرکت علمی کشور را روی قله های رفیع «مرزشکنی علمی»، «اقتدار فناورانه» و «حل ابرچالش های ملی» تنظیم کرد. این پیام راهبردی که در وضعیت خطیر و حساس کشور و در میانه نیازمندیهای دفاع از منافع ملی انتشار یافت، بر این حقیقت بنیادین تاکید داشت که پیشرفت ایران اسلامی دیگر به تولید مقالات سنتی یا دستیابی مقطعی به محصولات محدود نمی شود؛ بلکه نیازمند «خیزش علمی عمیق و شتابان»، توسعه متوازن علوم پایه و علوم انسانی، و تبدیل اثربخش دانش به قدرت و ثروت پایدار می باشد.
محور نخست مورد تاکید، برنامه جدی و عملی دقیق برای رشد علوم پایه و علوم انسانی در کشور است. ایشان تأکید کرده اند که رشد و توسعه علوم پایه از قبیل فیزیک، شیمی، علوم زیستی و ریاضی بعنوان پایه های اصلی سایر علوم و فنّاوری های کاربردی، پیش ران پیشرفت علمی و فنّاوری کشور است و هر ملّتی که به جایی رسیده، از علوم پایه رسیده و کشور بدون توسعه در این علوم، همیشه عقب می ماند.
در محور دوم، تمرکز بر حقایق کشف نشده، مرزشکنی در علوم پایه و مسابقه ی دائمی برای حلّ مسائلِ حل نشده ی معروف در این علوم به ویژه ریاضیّات بعنوان یک هدف و مقصد تأکید گردیده است.
رهبر انقلاب در محور سوم، میدان دادن به خلاقیّت وتخیّل مثبت که عنصر اصلی رشد و گشایش در همه یا عمده ی علوم است، شجاعت علمی برای ابداع و خلق و ابتکار و افزایش اعتماد به نفس شخصی و ملّی برای تجربه کردن راه های نو و نرفته را لازم و مفید توصیف کرده است. در محور چهارم، خوداتّکایی در حل مسایل علمی، فراهم کردن زیرساخت ها و رفع گلوگاه های فنّاوری برای کنشگری و عمل فراسرزمینی مورد تأکید قرار گرفته است.
محور پنجم، به کارگیری استعداد نخبگان، بخصوص در رشته های تجربی و عملی، و نزدیک کردن دانشگاه به صنعت و بازار است؛ از آشنایی سریع دانشجویان با محیط کار تا پشتیبانی از کسب وکارهای دانش بنیان. هم راستاکردن ظرفیت ها و پیوند پژوهش با نیازهای مهم کشور نیز برای تبدیل دانش به راهکار لازم است.
این گزارش پاسخ معاونت علمی، فناوری، و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، فرهنگستان علوم، وزارت علوم، شورای عالی انقلاب فرهنگی، جهاددانشگاهی و دانشگاه آزاد اسلامی را به پیام رهبر انقلاب به نخبگان مرور می کند. نهادهای نام برده بر پایه ماموریت خود از علوم بنیادین و فناوری های نو تا مسایل آب، خاک، غذا، انرژی و سلامت سخن گفته اند.
در ادامه، دیدگاه ها و اقدام ها یا آمادگی های اعلام شده هر نهاد به تفصیل می آید.
۸ محور کلیدی معاون علمی رئیس جمهوری برای تحقق منویات رهبر انقلاب
حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهوری در جواب پیام رهبر انقلاب، با تشریح هشت محور راهبردی، برنامه عملیاتی و نقشه راه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری را برای پاسخ منویات مقام معظم رهبری تبیین کرد. او با تکیه بر این که کشور برای دستیافتن به استقلال و اقتدار واقعی نیازمند گذار از رویکرد های سنتی به نگاه «قدرت بنیانی» است، اشاره کرد که در این رویکرد جدید، علم و فناوری باید بعنوان ابزاری کارآمد برای حل ابرچالش های کشور و ارتقاء جایگاه ژئوپلیتیک ایران به کار گرفته شود.
بر اساس این گزارش، محور نخست برنامه افشین بر تقویت جامع و ریشه ای علوم پایه و علوم انسانی بعنوان سنگ بنای اصلی تمام فناوری های پیشرفته متمرکز است تا از عقب ماندگی علمی جلوگیری شود. در محور دوم، اجرای برنامه کلان «رؤیای علمی ایران» در بنیاد ملی علم بعنوان سازوکاری برای پشتیبانی از پژوهش های مرزشکن، ایده های جسورانه و حل مسایل پیچیده علمی پیشبینی شده است. وی در محور سوم بر ضرورت میدان دادن به شجاعت علمی، خلاقیت و نوآوری جوانان و نخبگان تاکید می کند که با عبور از مسیرهای تکراری، فضایی برای تجربه های نو فراهم شود.
مفهوم کلیدی «قدرت بنیانی» در محور چهارم بعنوان مبنای ارزیابی اثربخشی موفقیتهای علمی طرح شده است که هدف آن تبدیل دانش به اقتدار ملموس ملی است. در ادامه، خوداتکایی فناورانه و حرکت هدفمند برای کسب مرجعیت علمی در سطح منطقه و جهان در محور پنجم جای گرفته است. محور ششم به ایجاد اتصال پایدار میان دانشگاه، صنعت و بازار اختصاص دارد که تمرکز ویژه ای روی حوزه های حیاتی و راهبردی نظیر آب، انرژی، غذا، سلامت و هوش مصنوعی دارد.
افشین در محور هفتم بر مدیریت اثربخشی چرخه سرمایه انسانی، از شناسایی تا نگهداشت و اثرگذاری نخبگان در ساخت آینده کشور تاکید کرده و در محور هشتم نیز ضرورت ایجاد عزم مشترک میان دولت، دستگاه های اجرایی و بخش خصوصی را در کنار تأمین منابع پایدار و پیشبینی پذیر بودجه ای، بعنوان تضمین کننده تحقق این اهداف بزرگ برمی شمارد.
برنامه فرهنگستان علوم در عرصه بهینه سازی مصرف آب و توسعه انرژی های تجدیدپذیر
محمدرضا مخبر دزفولی، رئیس فرهنگستان علوم، در یادداشتی با لبیک به پیام راهبردی مقام معظم رهبری، دستیافتن به «ایران قوی» و تحقق خیزش علمی پرشتاب را در گرو توسعه درون زا و پیشتازی در مرزهای دانش دانست. وی با تجلیل از پایداری و هدایت های چهار دهه گذشته نظام، تاکید کرد که در معادلات ژئوپلیتیک و رقابت قدرت های جهان امروز، جبهه نبرد بیشتر از هر چیز بر تسلط بر فناوری های دگرگون سازی همچون هوش مصنوعی، علوم کوانتومی، میکروالکترونیک و مواد پیشرفته متمرکز است. او اشاره کرد که توفیق در این حوزه های پیشرو، بدون سرمایه گذاری سنگین و صبورانه در علوم پایه، بخصوص ریاضیات و فیزیک، امکانی نخواهد داشت و صیانت از انباشت دانشی این علوم برای پیشگیری از انحراف استعدادهای برتر بسمت جاذبه های زودبازده، فریضه ای حیاتی می باشد.
رئیس فرهنگستان علوم در ادامه با اشاره به رسالت گره گشایی علم از ابرچالش های کشور، بر ضرورت نشستن دانش در سفره، سلامت و معیشت مردم تاکید کرد و افزود که فرهنگستان در عرصه مدیریت منابع پایه، بهینه سازی مصرف آب، صیانت از خاک و توسعه انرژی های تجدیدپذیر برای رفع ناترازی ها برنامه ریزی نموده است. مخبر دزفولی همین طور تعامل راهبردی با وزارت آموزش وپرورش با هدف کاستن از حافظه محوری و تقویت تفکر خلاق از دوران مدرسه، و نیز فعال سازی «شبکه دانشمندان جوان» را بعنوان زمینه های اصلی برای به کارگیری خلاقیت نسل نوپای علمی در حل مسایل کلان و احراز مرجعیت علمی کشور برشمرد.
عزم شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تداوم پیشرفت در فناوری های اقتداربخش
حجت الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نامه ای به حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، ضمن اعلام لبیک به رهنمودهای معظم له، از قرارگرفتن دو سند استراتژیک تحول بنیادین آموزش و پرورش و نقشه جامع علمی کشور در آستانه مراحل غائی تصویب و ابلاغ اطلاع داد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی پیام رهبر معظم انقلاب خطاب به نخبگان و مدال آوران علمی و ورزشی را عهدنامه ای روشن برای پیمودن مسیر پیشرفت و بنای «ایران هرچه قوی تر» در چهل واره دوم انقلاب اسلامی دانست. وی بر مسئولیت جامعه نخبگانی در جهش علمی، پیوند دانش با مسایل واقعی جامعه و صیانت از سرمایه های انسانی در مقابل جنگ های تحمیلی و فتنه های شناختی تاکید کرد.
خسروپناه همین طور اشاره کرد شورای عالی انقلاب فرهنگی تمام توان و ظرفیت راهبردی خویش را برای تداوم پیشرفت در فناوری های اقتداربخش، از نانو و زیست فناوری تا صنعت صلح آمیز هسته ای، هوافضا، هوش مصنوعی، علوم کوانتومی و میکروالکترونیک به کار خواهد بست.
آمادگی کامل جهاددانشگاهی برای تحقق منویات علمی رهبر انقلاب
علی منتظری رئیس جهاددانشگاهی نیز در نامه ای به محضر مقام معظم رهبری، پیام اخیر ایشان خطاب به نخبگان و مدال آوران را نقشه راهبردی «ایران هرچه قوی تر» و فصل الخطاب حرکت آینده علمی کشور خواند. وی با اشاره به فراراهبرد «العلم سلطان» و ضرورت ایجاد خیزشی علمی، عمیق و شتابان، این رهنمودها را دعوت کننده جامعه علمی به تلاش مضاعف و مسئولیت پذیری بیشتر دانست. رئیس جهاددانشگاهی با قدردانی ویژه از اشاره کریمانه رهبر انقلاب به موفقیتهای درخشان پژوهشگاه رویان در حوزه فناوری های پیشرفته درمان ناباروری، این لطف را گواهی بر ظرفیتهای اثربخش این نهاد در جواب نیازهای واقعی جامعه و مایه مباهات و مسئولیت آفرینی مضاعف برای جهادگران برشمرد.
منتظری با گرامیداشت یاد و راه امام شهید انقلاب و حمایت های راهبردی ایشان از جریان خودباوری علمی در دهه های گذشته، پاسداشت این میراث پرارزش را در گرو تداوم سعی برای تقویت بنیه علمی کشور، کاربردی کردن علم، توسعه علوم پایه و انسانی و اتصال پایدار دانشگاه با صنعت و بازار خواند. وی اعلام نمود که جهادگران این نهاد انقلابی با حفظ هویت دینی و دانشگاهی، تمام توان پژوهشی، فرهنگی و فناورانه خویش را برای فتح قله های دانش، حل مسایل ملموس مردم و تحقق مرجعیت علمی ایران و تمدن نوین اسلامی به کار خواهند گرفت و بازهم در صف نخست پیشرفت و آبادانی کشور خواهند ایستاد.
رئیس دانشگاه آزاد: حرکت به سمت الگوی «دانشگاه حل مسئله» را دنبال می کنیم
بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، اجرای مؤثر پیام رهبر انقلاب را نیازمند سندی واحد دانست که متولی مشخص، زمان بندی معین، شاخصهای روشن و سازوکار پایش مستمر داشته باشد. او مشارکت نخبگان در خط مشی گذاری، ارزیابی اثر علمی سیاستها قبل از تصویب و فراهم کردن امکان حضور محققان جوان در دستگاه های اجرایی و تقنینی را از راه های تبدیل این مطالبه به رویه ای پایدار برشمرد. رنجبر قسمتی از هدررفت ظرفیت علمی را ناشی از فاصله میان نهادها دانست؛ همچون گسست میان دانشگاه و صنعت، سیاست گذار و پژوهشگر و نیز آموزش و بازار کار.
به گفته او، تقسیم کار ملی زمانی می تواند کارآمد باشد که علاوه بر تعیین مسئولیت ها، نقاط اتصال و سازوکار هماهنگی میان این حلقه ها را نیز مشخص نماید. بنابراین، مسئله در این بیان فقط تعیین وظیفه برای هر نهاد نیست، بلکه چگونگی ارتباط و همکاری میان آنها نیز اهمیت دارد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی اعلام نمود حرکت به سمت الگوی «دانشگاه حل مسئله» را در گستره کشوری خود دنبال می کند؛ الگویی که حضور در مرزهای دانش بنیادی را در کنار پاسخ گویی به مسایل منطقه ای و ملی قرار می دهد. تشکیل ستاد ویژه علوم پایه و ایجاد معاونت موضوعی علوم انسانی، از اقدام های اعلام شده دانشگاه برای تقویت این دو حوزه و پیوند پژوهش با مسایل جامعه است. این اقدام ها در کنار گستره جغرافیایی دانشگاه، در چهارچوب حرکت اعلام شده به سمت دانشگاه حل مسئله طرح شده اند.
رنجبر این پیام را مأموریتی تاریخی دانست و تاکید کرد: تحقق کامل آن به برنامه، بودجه، سازوکار و شاخص نیاز دارد. او سه دهه گذشته را دوره گسترش ظرفیت دانشگاه ها و جهش تولید علم توصیف کرد و دهه پیش رو را نیازمند تعمیق علوم پایه و حضور در مرزهای دانش و تبدیل دانش به قدرت، ثروت و رفاه دانست. این جمع بندی، بر احتیاج به عبور از توسعه کمّی ظرفیت ها به تعمیق علمی و اثرگذاری تاکید دارد.
تعیین ۷ محور راهبردی وزارت علوم برای تعمیق و شتاب بخشی به حرکت علمی کشور
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با لبیک به پیام راهبردی مقام معظم رهبری، این بیانیه را نقشه راهی برای تعمیق حرکت علمی کشور و بازاندیشی در مسئولیت های آموزش عالی دانست و با تکیه بر این که پیشرفت علمی پشتوانه اقتدار ملی و دفاع از کشور است، تعهد خویش را برای تمرکز بر ۷ محور کلیدی در قالب ساختاری هماهنگ اعلام نمود. در محور نخست، تقویت علوم پایه و علوم انسانی بوسیله برنامه ریزی هدفمند و حمایت پایدار از پژوهش های بنیادین در دستور کار قرار گرفته است.
دومین محور بر گسترش مرزهای دانش و نوآوری با فراهم کردن فرصت ایده پردازی، پژوهش های پیشرو و پرداختن به مسایل حل نشده تمرکز دارد. در محور سوم، توانمندسازی و میدان دادن به نخبگان برای رشد استعدادها و مشارکت مؤثر در حل مسایل کشور دنبال می شود.
چهارمین محور به تحکیم پیوند دانشگاه، پژوهش و جامعه بوسیله همکاریهای پایدار با صنعت و بخش های تولیدی، بخصوص در عرصه های آب، خاک، غذا، انرژی و فناوری های نوظهور اختصاص دارد. تقویت استقلال و اقتدار فناورانه کشور بوسیله گسترش زیرساخت های پژوهشی و رفع گلوگاه ها بعنوان محور پنجم طرح شده است. در محور ششم، بهره برداری از خرد جمعی جامعه علمی در سیاستگذاری ها و تصمیم سازی های کلان پیشبینی شده است.
نهایتاً در محور هفتم، ارتقاء کیفیت و اثرگذاری نظام آموزش عالی با تکیه بر مسئولیت پذیری اجتماعی دانشگاه، اخلاق علمی و مشارکت سازنده نسل جوان برای ساخت آینده ایران مورد تاکید قرار گرفته است.
نقشه راه دانشگاه شهید بهشتی در جواب مطالبات رهبر انقلاب
دانشگاه شهید بهشتی با انتشار اطلاعیه ای ضمن لبیک به پیام راهبردی مقام معظم رهبری، از تدوین برنامه اقدام جامع این دانشگاه برای تحقق محورهای علمی این پیام اطلاع داد و بر ضرورت ایجاد خیزشی عمیق و شتابان در حوزه علم و فناوری تاکید کرد. این برنامه که جهت بررسی و تصویب به هیات رئیسه دانشگاه عرضه شده، بر پایه اصل راهبردی «العلم سلطان» و ترکیب دو مسیر مکمل یعنی «حمایت پایدار از پژوهش های بنیادی» و «تبدیل موفقیتهای علمی به راهکار های مؤثر برای صنعت و جامعه» تنظیم شده است.
دانشگاه با جلب مشارکت نخبگان و صاحب نظران، تدوین برنامه های اجرایی برای ارتقاء کیفیت آموزش و پژوهش، افزایش جذابیت رشته های علوم پایه، حمایت چندساله از گروههای پژوهش بنیادی و بررسی راه اندازی آزمایشی دوره های پیوسته کارشناسی ارشد و دکتری در شماری از این رشته ها را جهت پرورش نسل آینده دانشمندان در دستور کار قرار داده است. تشکیل هسته های پژوهشی برای پرداختن به مسایل علمی حل نشده (به ویژه در ریاضیات) و طراحی سازوکارهای رقابتی برای پشتیبانی از ایده های نوآورانه و خلاقانه جوانان، بعنوان راهکاری برای عبور از مسیرهای تکراری و تجربه های نو پیشبینی شده است.
با توجه به تاکید رهبر معظم انقلاب، دانشگاه بررسی راهکارهای توسعه ظرفیت زبان فارسی برای بیان دقیق مفاهیم پیشرفته علوم پایه، تجربی و فناوری و ارتقاء تولید محتوای علمی با کیفیت به این زبان را به منظور گسترش مرزهای دانش و انتقال اثربخش آن دنبال می کند. طراحی الگوهای مرحله ای برای آشنایی سریع دانشجویان با محیط کار از سالهای نخست تحصیل، تسهیل حضور دانشجویان تحصیلات تکمیلی در شرکت های دانش بنیان در قالب بورسیه و همکاری پژوهشی، و حمایت مرحله ای از موفقیتهای علمی برای ورود به محیط واقعی از دیگر اقدامات این دانشگاه است.
بخشی از ظرفیتهای علمی دانشگاه بر مسایل اولویت دار کشور نظیر آب، خاک، امنیت غذایی، انرژی و هوش مصنوعی و رفع گلوگاه های تجهیزاتی بوسیله همکاریهای میان رشته ای تمرکز دارد. دانشگاه تاکید کرده است که اجرای این برنامه ها بعد از تصویب در هیات رئیسه، همراه با تعیین متولی مشخص، زمان بندی، منابع و شاخصهای روشن ارزیابی خواهد بود و روند پیشرفت آنها به شکل فصلی رصد و اطلاع رسانی خواهد شد.
مجموع واکنش ها از همراهی بر سر تقویت بنیان های علمی، پشتیبانی از پژوهش های پیشرو، نقش آفرینی نخبگان و پیوند دانش با مسایل کشور حکایت دارد؛ اما هر نهاد از نظر ماموریت خود بر بخش متفاوتی از این مسیر تاکید کرده است. معاونت علمی از تدوین برنامه جامع و گذار به قدرت بنیانی سخن گفته، فرهنگستان علوم بر علوم پایه و چالش های ملی انگشت گذاشته، شورای عالی انقلاب فرهنگی از وضعیت دو سند استراتژیک خبر داده، جهاددانشگاهی آمادگی خویش را برای به کارگیری ظرفیت هایش اعلام نموده، دانشگاه آزاد بر سند و هماهنگی نهادی تاکید داشته و وزارت علوم مجموعه ای از ماموریت های آموزش عالی را برشمرده است.
به طور خلاصه ایشان تاکید کرده اند که رشد و توسعه علوم پایه از قبیل فیزیک، شیمی، علوم زیستی و ریاضی به عنوان پایه های اصلی سایر علوم و فنّاوری های کاربردی، پیش ران پیشرفت علمی و فنّاوری کشور است و هر ملّتی که به جایی رسیده، از علوم پایه رسیده و کشور بدون توسعه در این علوم، همیشه عقب می ماند. بنابراین، مساله در این بیان فقط تعیین وظیفه برای هر نهاد نیست، بلکه چگونگی ارتباط و همکاری میان آنها هم اهمیت دارد. دانشگاه تأکید کرده است که اجرای این برنامه ها پس از تصویب در هیئت رئیسه، همراه با تعیین متولی مشخص، زمان بندی، منابع و شاخص های روشن ارزیابی خواهد بود و روند پیشرفت آنها به صورت فصلی رصد و اطلاع رسانی خواهد شد.
مطلب اسمارت کاور را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب