حضور وزیر اتصالات عراق در افتتاحیه الکامپ ۲۹ چه پیامی برای اقتصاد سیاسی ایران دارد؟
اسمارت کاور: نمایشگاه های فناوری در کشورهای درحال توسعه غالباً ویترینی پر زرق وبرق برای نمایش آرزوهای دیجیتال هستند، اما بیست ونهمین دوره الکامپ تهران بالاتر از آنکه یک جشنواره نرم افزاری باشد، آینه ای تمام نما از تقاطع پیچیده اقتصاد سیاسی، انزوای ژئوپلیتیک و غریزه بقا در اکوسیستم فناوری ایران بود.
برای ناظرانی که تحولات فضای سایبر را نه از دریچه کدهای برنامه نویسی، بلکه از نظر «حکمرانی داده» و «اقتصاد کلان» رصد می کنند، رویداد سال جاری راوی تلاشی ساختاری برای باز تعریف جایگاه ایران در شبکه ارزش منطقه ای بود. در این قاب تحلیلی، مفاهیمی چون هوش مصنوعی و امنیت دیجیتال دیگر صرفا ابزارهایی فنی نیستند، بلکه به سلاح هایی برای قدرت افکنی ژئواکونومیک و حفظ تاب آوری ملی تبدیل گشته اند.
دیپلماسی زیرساخت و معماری تاب آوری
یکی از معنادارترین قاب های الکامپ امسال، نه در غرفه های پرهیاهوی استارتاپی، بلکه در دیدارهای دیپلماتیک و حضور معنادار مصطفی جبار سند، وزیر اتصالات جمهوری عراق، در کنار ستار هاشمی شکل گرفت. در تحلیل های تقلیل گرایانه، این حضور غالباً به عنوان یک موفقیت پروتکلی یا تعارفات رایج دیپلماتیک تعبیر می شود؛ اما از نظر اقتصاد سیاسیِ پلت فرم ها، این رویداد نشان دهنده یک شیفت راهبردی از «دیپلماسی سنتی» به سوی «صادرات زیرساخت» است. تأکید وزیر ارتباطات ایران بر بی معنا بودن مرزهای جغرافیایی در توسعه دانش، در حقیقت کدی رمزگشایی شده برای ایجاد یک کریدور تبادل داده میان تهران و بغداد بود. در عصر مرکانتیلیسم دیجیتال، عراق با جمعیت جوان و نیاز شدید به نوسازی سیستم های بانکی و لجستیک، هدفی راهبردی برای خروج اکوسیستم استارتاپی ایران از محدودیت های بازار داخلی است. رونمایی مشترک از موفقیتهای مبتنی بر هوش مصنوعی، نشان داد که ایران تلاش می کند وابستگی اقتصاد دیجیتال خودرا بوسیله پیوندهای ارگانیکِ زیرساختی با همسایگان جبران کند؛ چونکه امروزه صادرات پلتفرم، معادل صادرات نفوذ راهبردی است.
با این حال، گسترش این کریدورهای مجازی بدون داشتن سپرهای دفاعی قدرتمند، شبیه به ساختن قلعه ای شیشه ای در میانه یک میدان جنگ است. دقیقاً در همین نقطه است که مفهوم «امنیت دیجیتال» با اقتصاد کلان گره می خورد. تأکید ستار هاشمی بر مفهوم «تاب آوری»، پاسخی غیرمستقیم به سلسله اقدامات مخرب سایبری پیچیده ای بود که در سالیان اخیر زنجیره تأمین و زیرساخت های حیاتی کشور را هدف قرار داده اند. الکامپ ۲۹ به روشنی نشان داد که پارادایم امنیت در شرکت های ایرانی از نرم افزارهای آنتی ویروس ساده به سوی «معماری صفر-اعتماد» و سیستم های هوشمند کشف نفوذ تغییر جهت داده است. در اقتصادی که هر روز بیشتر به درگاه های پرداخت دیجیتال و دولت الکترونیک وابسته می شود، امنیت سایبری دیگر یک کالای لوکس شرکتی نیست، بلکه پیش شرط حفظ انتظام اجتماعی و پیشگیری از فلج شدن اقتصاد کلان است.
تضادهای حکمرانی و معمای «آینده ایران»
تاب آوری و بقا باآنکه برای حفظ وضعیت موجود حیاتی اند، اما برای ترسیم «آینده ایران» و رسیدن به هدف گذاریِ سهم ۱۰ درصدی اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی کفایت نمی کنند. موتور محرک این پرش اقتصادی، بدون شک هوش مصنوعی است. الکامپ سال جاری شاهد رونمایی از مدلهای زبانی بومی و سعی برای نفوذ اتوماسیون هوشمند در صنایع بود. این تحرکات، واکنشی به موج جدید قطبی شدن بازار کار جهانی در اثر گسترش فناوری است؛ تلاشی برای تحقق «حاکمیت داده» در شرایطی که تحریمها، دسترسی کسب وکارهای ایرانی را به زیرساخت های پردازشی جهانی به شدت محدود کرده است. اما این کوشش های فناورانه، پرده از یک تضاد ساختاری عمیق در اقتصاد سیاسی ایران برمی دارد.
زمانی که در راهروهای نمایشگاه قدم می زنید، پویایی نسل زد و نخبگان تکنولوژیک که با تمام توان درحال توسعه پلت فرم های اقتصاد اشتراکی و نوآوری در فین تک هستند، قابل توجه است. این نسل، آینده اقتصاد ایران را نمایندگی می کند. اما همین نیروی مولد، در عمل با یک ساختار رگولاتوری کند، انحصارهای نهادینه، محدودیت های دسترسی به جریان آزاد اطلاعات و بوروکراسی های پیچیده مواجه می باشد. توسعه حقیقی اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی با آیین نامه و دستورالعمل محقق نمی گردد. پیش نیاز رسیدن به آن افق ۱۰ درصدی، انحصارزدایی از پلت فرم ها، پذیرش الزامات حکمرانی باز و رفع موانعی است که مستقیماً به فرسایش امید و مهاجرت سرمایه انسانی دامن می زنند.
الکامپ بیست ونهم اثبات کرد که هسته سخت اکوسیستم فناوری ایران، با وجود فشارهای دوگانه تحریم خارجی و محدودیت های داخلی، همچنان زنده و درحال خلق ارزش است. اما برای تبدیل این بقای غریزی به یک رشد پایدار و نقش آفرینی مؤثر در اقتصاد منطقه، سیاستگذاری عمومی نیازمند بازبینی در فلسفه مواجهه خود با فناوری است. گذار از دید «کنترل گرایانه» به رویکرد «تسهیل گر و توسعه محور»، تنها راهی است که می تواند شعار زیبای «آینده ایران» را از حصار دیوارهای نمایشگاه فراتر برده و در متن زندگی اقتصادی جامعه متبلور سازد.
*تحلیل گر سیاست و ارتباطات
منبع: اسمارت كاور
مطلب اسمارت کاور را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب